σχετικά με τη λέξη μίλκο

«MILΚO δεν είναι όλα τα σοκολατούχα γάλατα. Το κακάο γάλα ονομάζεται απλά "γάλα κακάο". MILΚO είναι το γάλα κακάο της ΔΕΛΤΑ. Με τον ίδιο τρόπο το γάλα κακάο του ΑΓΝΟ λέγεται "CHOCO MILK", της ΜΕΒΓΑΛ λέγεται "ΤΟΠΙΝΟ" και της ΦΑΓΕ "N'JOY". Οταν λοιπόν ρωτάω "έχετε MILΚO;" και μου απαντάει "ΝΑΙ!" και μου δίνει ένα N'JOY, τότε είναι φανερό πως είμαι στην Αθήνα».

Το παραπάνω παράθεμα προέρχεται από διαδικτυακή συζήτηση και δηλώνει την άποψη μερικών Θεσσαλονικέων ότι κακώς στην Αθήνα χρησιμοποιείται η λέξη μίλκο με τη γενική σημασία «σοκολατούχο γάλα». Καταρχήν, ομολογώ ότι δεν γνωρίζω αν η συγκεκριμένη λέξη έχει αποκτήσει την εν λόγω σημασία στην Αθήνα σε μεγάλο βαθμό. Επίσης, αγνοώ τι συμβαίνει σε άλλα μέρη της Ελλάδας, αναρωτιέμαι δηλ. αν το συζητούμενο θέμα αφορά μόνο την Αθήνα. Όπως και για τις λέξεις σουβλάκι και καλαμάκι, έτσι και εδώ διαφωτιστικές θα ήταν επιτόπιες έρευνες σε όλη την Ελλάδα.

Όσοι αξιολογούν αρνητικά τη χρήση μιας εμπορικής ονομασίας με γενική σημασία (λ.χ. τη χρήση της λέξης μίλκο με τη γενική σημασία «σοκολατούχο γάλα» και όχι μόνο με την ειδική σημασία «σοκολατούχο γάλα της εταιρείας ΔΕΛΤΑ») μάλλον αγνοούν ότι δεν πρόκειται για κάτι άγνωστο ή καινοφανές. Η χρήση του ονόματος της μάρκας ενός αντικειμένου αντί για το ίδιο το αντικείμενο αποτελεί περίπτωση μετωνυμίας, μιας από τις μορφές με τις οποίες μπορεί να εμφανιστεί στη γλώσσα η μεταφορά. Η μεταφορά είναι μια από τις διαδικασίες για τη σημασιολογική μεταβολή των λέξεων σε διαχρονικό επίπεδο. Χαρακτηριστικά είναι τα ακόλουθα παραδείγματα: σύμφωνα με το λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη, η λέξη τάπερ σημαίνει «είδος πλαστικού δοχείου σε διάφορα σχέδια και μεγέθη, που κλείνει αεροστεγώς και διατηρεί τα τρόφιμα φρέσκα για αρκετό διάστημα». Αν ανατρέξουμε στην ετυμολογία της λέξης, θα διαπιστώσουμε ότι το τάπερ προέρχεται από εμπορική ονομασία. Επίσης, ας αναφερθεί και η κόκα κόλα: στο λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη διαβάζουμε ότι αποτελεί «εμπορική ονομασία αεριούχου αναψυκτικού αμερικάνικης προέλευσης», αλλά κάλλιστα μπορεί κάποιος να πει ότι πίνει κόκα κόλα, ενώ στην πραγματικότητα πίνει ...πέπσι κόλα. Ομοίως, σύμφωνα με το ίδιο λεξικό, μπικ σημαίνει μεταξύ άλλων «στιλό διαρκείας» και προέρχεται επίσης από εμπορική ονομασία, αν και μάλλον η μετωνυμική αυτή χρήση δεν είναι πια τόσο συχνή όσο παλαιότερα. Τέλος, από την εμπορική ονομασία Blanco του διορθωτικού υγρού, η λέξη μπλάνκο απέκτησε μετωνυμικά τη σημασία του διορθωτικού υγρού (η λέξη καταγράφεται ως λήμμα στο λεξικό Μπαμπινιώτη). Επομένως, στην περίπτωση της λέξης μίλκο, οι Αθηναίοι δεν λένε τίποτε «εσφαλμένο», άγνωστο ή καινοφανές για όποιον έχει παρακολουθήσει μερικά μαθήματα γλωσσολογίας και ειδικότερα σημασιολογίας σε πανεπιστημιακό αμφιθέατρο και έχει έστω και στοιχειώδεις σχετικές γνώσεις.