18.9.16

«ΚΟΥΛΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ»


Γράφει εύστοχα ένας φίλος στο facebook:

«Πόσο πιο χαμηλά, πια; >:( Υποτίθεται ότι ενδιαφέρεσαι για τα πραγματικά δεδομένα και μόνον (κι έχεις δείξει ότι αλλού κάθεσαι και στοιχειωδώς έστω το ψάχνεις)  αλλά, όταν η κομματική τύφλωση είναι σε τόσο προχωρημένο στάδιο, δεν έχεις πρόβλημα να διαδώσεις ένα ψέμα μόνο και μόνο για να προκαλέσεις αρνητικές αντιδράσεις για το πρόσωπο που είναι κομματική γραμμή να στοχοποιείται. 
»Το χειρότερο; Σου το επισημαίνουν ότι δεν είπε ο άνθρωπος αυτό για το οποίο έκατσες κι έγραψες ώστε να τον κράξεις, αλλά εσύ εκεί  για τον φανατικό τα στοιχεία δεν έχουν καμία αξία αν δεν συμβαδίζουν με τις πεποιθήσεις του. 
»[...] η δουλειά έγινε: Ήδη κοινοποιείται, κυκλοφορεί, έχει γίνει πιστευτό  και προστίθεται στα πολλά άλλα που ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα αλλά ο “σοφός λαός” τα αναμασά σαν μηρυκαστικό :( ».

Και μια φίλη συμπληρώνει σωστά:

«Επίσης, είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η χρήση της λέξης “Κούλης” από ένα άτομο εξαιρετικά ευαίσθητο και πολιτικώς ορθό και δαχτυλοκουνιστή  σε ό,τι έχει να κάνει ΜΟΝΟ με τον σύριζα, βεβαίως βεβαίως. 
»Το μόνο που πετυχαίνει είναι να επιβεβαιώνει τον ρόλο του χυδαίου συριζογραμμιτζή».

Ακόμα και να το είχε πει όντως, δεν θα είχε απολύτως καμία σημασία. Αποκλείεται να μη γνωρίζει κάτι τόσο βασικό. Δεν θα ήταν δηλαδή ένα λάθος οφειλόμενο σε άγνοια. Αυτή η κομματική στράτευση είναι τουλάχιστον παρωχημένη. Μου θυμίζει φανατικούς οπαδούς κομμάτων της δεκαετίας του ογδόντα.

Ο Ν. Σ. συνηθίζει να αλιεύει λάθη σε κείμενα και δηλώσεις πολιτικών του αντιπάλων. Π.χ., πρόσφατα σχολίασε το γεγονός ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης χρησιμοποίησε τη λέξη τιμητές με τη σημασία αυτών που τιμούν και όχι αυτών που επιτιμούν, που επικρίνουν έντονα. Και στις 2/7/2014 αφιέρωσε το μισό του σημείωμα (στο facebook) σε ένα γλωσσικό λάθος γνωστού δημοσιογράφου της Καθημερινής ο οποίος είχε γράψει «ουδείς δεν» αντί για «κανείς δεν» ή σκέτο «ουδείς».

Αυτή η προσέγγιση είναι προβληματική. Ο νυν αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης (ή ο εν λόγω δημοσιογράφος) δεν είναι κάποιος σαν τον Βύρωνα Πολύδωρα, δεν είναι δηλαδή ένας γλωσσαμύντορας που έκανε ένα λάθος και εμείς με ικανοποίηση ή και χαιρέκακα του το επισημαίνουμε. Θα είχε μια βάση η επισήμανση του λάθους, αν ο άλλος είχε ασχοληθεί με τα γλωσσικά. Λ.χ., σε δυο του άρθρα γνωστός πανεπιστημιακός και αρθρογράφος της παραπάνω εφημερίδας στηλιτεύει τη χρήση ρημάτων σε -άω που ήταν σε -έω στην αρχαία και ο ίδιος χρησιμοποιεί το ζητάει! Ή την εποχή της Φωνηεντιάδας κάποιοι ακροδεξιοί έδιναν «μάχη» για την ορθογραφία και οι ίδιοι έκαναν ορθογραφικά λάθη! Εννοείται ότι στις περιπτώσεις αυτές επισημαίνεις την ανακολουθία.

Αλλά τώρα να πιστεύεις ότι κάποιος είναι «ο μάπας από το Χάρβαρντ» επειδή χρησιμοποίησε τη λέξη τιμητές με σημασία μη καταγεγραμμένη σε γνωστά λεξικά είναι τουλάχιστον υπερβολικό. Δεν περιστρέφεται ο κόσμος γύρω από τις δικές μας γνώσεις, τις φιλολογικές και γλωσσολογικές. Μια συνάδελφος βέβαια, με νηφάλιο τρόπο, σε συζήτησή μας είπε ότι ένας υποψήφιος πρωθυπουργός πρέπει να ξέρει τι σημαίνει τιμητής. Δεκτό, αλλά ο χαρακτηρισμός «μάπας» εξακολουθεί να είναι υπερβολικός και δείχνει ότι μερικοί έχουν ξεφύγει τελείως.

Απεναντίας, εμένα με ενδιαφέρει ερευνητικά αν η λέξη τιμητής έχει αποκτήσει όντως και μια σημασία που δεν καταγράφεται σε λεξικά. Η επίκληση στην αυθεντία του τάδε λεξικού δεν λέει τίποτα. Όταν όμως αυτοί που σου επισημαίνουν ότι το τιμητές μπορεί να μη σημαίνει μόνο τους επικριτές είναι «Κούληδες», δεν υπάρχει περιθώριο συζήτησης με λογικά επιχειρήματα.

Ως προς το πρόσφατο (υποτιθέμενο) σαρδάμ, του επισημάνθηκε ότι δεν δηλώνει άγνοια και εκείνος απάντησε ότι ο ίδιος έκανε λόγο για σαρδάμ. Σύμφωνοι, δεν κατηγόρησε τον Κ. Μ. για άγνοια. Αυτό όμως το σαρδάμ, ακόμη και αν γινόταν, θα ήταν ανάξιο λόγου. Δεν θα σήμαινε απολύτως τίποτα.

Τέλος, δύο ακόμα εύστοχα σχόλια που έγιναν στην ίδια συζήτηση:

«Οι άνθρωπες που καταπίνουν αμάσητες τις γκαμήλες που ξαμολάει ο Αρχηγός τους...». 
«Λυπάμαι που χάνω τα φιλολογικά και γλωσσικά ποστ του, γιατί δεν αντέχω αυτή τη συριζοτρολοσύνη των πολιτικών ποστ του».

9.9.16

Φωνηεντιάδα: μια δεύτερη ματιά


Δωρεάν ηλεκτρονικό βιβλίο:

http://media.captainbook.gr/files/pdfs/D_interior_fonientiada_carpelibrum.pdf

«Στον απόηχο της “Φωνηεντιάδας”, της γλωσσικής εκστρατείας που οργανώθηκε για την υποτιθέμενη κατάργηση των φωνηέντων, διαπιστώνουμε με ανακούφιση ότι δεν ακούστηκαν μόνο οι φωνές των ζηλωτών. Όλων εκείνων που, με το πάθος το οποίο μόνο η βαθιά άγνοια μπορεί να εμπνεύσει, έσπευδαν να υπερασπιστούν την ελληνική γλώσσα από έναν ανύπαρκτο κίνδυνο. Την ίδια στιγμή, φωνές νηφάλιες, υποστηριζόμενες όχι μόνο από τη δύναμη της λογικής, αλλά κυρίως από την κατάλληλη επιστημονική κατάρτιση, άρθρωναν ισχυρό αντίλογο. Δεν ήταν μια εύκολη μάχη. Από τη μια, οι αλαλαγμοί του κάθε φανατικού, δημαγωγού, πατριδοκάπηλου ή απλώς παραπληροφορημένου. Από την άλλη, η τεκμηριωμένη και στιβαρή επιχειρηματολογία των σχετικών επιστημόνων.

»Παρόλο που η μάχη ήταν άνιση, η επιστημονική αλήθεια, ακόμη και αν δεν θριάμβευσε, σίγουρα δεν ηττήθηκε. Όσοι αναζήτησαν κάτι περισσότερο από κραυγές και συνθηματολογία μπόρεσαν να ενημερωθούν πλήρως. Η φωνή των επιστημόνων δεν πνίγηκε. Αν και ήρεμη, τελικά αποδείχθηκε στεντόρεια για όσους επιθυμούσαν να την ακούσουν. Στο πλαίσιο της προσπάθειας αυτής, ο Βασίλης Αργυρόπουλος κάνει μια πληρέστατη καταγραφή όσων γράφτηκαν και ειπώθηκαν. Με επιμέλεια μέλισσας συγκέντρωσε τα σαθρά και αστήρικτα σχόλια και κείμενα όσων συμμετείχαν στην εκστρατεία για την υποτιθέμενη υπεράσπιση των φωνηέντων. Τα αναλύει, τα σχολιάζει και κυρίως τα αντικρούει με εξαιρετικά επιχειρήματα. Πρόκειται για μια σημαντική προσπάθεια, ένα έργο που αξίζει τον θαυμασμό μας. Καταρχάς, για την ταχύτητα των αντανακλαστικών του συγγραφέα του, καθώς [στην πρώτη του μορφή] ολοκληρώθηκε σε ελάχιστο διάστημα μετά το πέρας του κύριου όγκου των συζητήσεων. Ταυτόχρονα όμως και για την πληρότητά του. Ο ιστορικός του μέλλοντος που θα το χρησιμοποιήσει θα έχει μια εξαιρετική εικόνα για τα όσα διαδραματίστηκαν. Μακάρι να είχαμε κάτι αντίστοιχο και για τα “Ευαγγελικά” ή τα “Ορεστειακά”. Οπωσδήποτε θα μας βοηθούσε να κατανοήσουμε πολύ καλύτερα τη νεότερη ιστορία μας».

Αλέξανδρος Φατσής