10.1.20

Πολικές θερμοκρασίες

Γνωστός δημοσιογράφος σχολιάζει αρνητικά τη φράση «πολικές θερμοκρασίες» όταν πρόκειται για τσουχτερό κρύο (βλ. https://bit.ly/37qkA3C). Ο λόγος είναι ότι το επίθετο πολικός στην πρώτη του σημασία αφορά τους δύο πόλους της Γης. Αναφέρει μάλιστα αναλυτικά στοιχεία για τις θερμοκρασίες που επικρατούν στον βόρειο και τον νότιο πόλο. Και καταλήγει:

«Αν καταφέρναμε κάποτε να ακριβολογήσουμε σε αυτή τη χώρα νομίζω θα κάναμε ένα σημαντικό βήμα προς τη λογική και τη σοβαρότητα».

Οι λέξεις όμως δεν χρησιμοποιούνται μόνο με την κυριολεκτική τους σημασία. Νέες σημασίες γεννιούνται, κατ’ επέκταση των αρχικών. Η γλώσσα έχει δυναμικό χαρακτήρα, κι αυτό είναι κάτι που μας μαθαίνει η γλωσσολογία και η λεξικογραφία. Σημειωτέον ότι το Λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη καταγράφει τη φράση «πολικό ψύχος» με τη σημασία «υπερβολικό κρύο»: https://bit.ly/2QaIJp2

Η φράση «πολικές θερμοκρασίες» κάλλιστα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με μια δεύτερη σημασία του επιθέτου. Δεν υπάρχει έλλειψη ακριβολογίας σε αυτό. Με αυτή τη λογική, θα πρέπει να καταδικάσουμε τη μεταφορική χρήση της γλώσσας και να θεωρήσουμε ότι δεν ταιριάζει στον δημοσιογραφικό λόγο.

Επίσης, τα περί φθοράς της γλώσσας μέσα από την κατάχρηση των λέξεων όπως το επίθετο πολικός (βλ. σχετικό σχόλιο) εντάσσονται κι αυτά στα hoaxes. Πρόκειται για γλωσσικά hoaxes, που δεν αφορούν βέβαια μόνο την ελληνική.

Γενικότερα, η προσέγγιση τέτοιων θεμάτων δεν μπορεί παρά να γίνει με γλωσσολογικούς όρους. Αλλιώς, είναι σαν να μιλάω για τη λειτουργία της καρδιάς ερήμην της καρδιολογίας.